DE FERDINANDO II ĜIS LA ITALA UNUIĜO

Napolo sekvis urban disvolviĝon kiu komenciĝis en la ĉefaj eŭropaj ĉefurboj en la mezo de la deknaŭa jarcento. La rapida apero de scienca progreso kaj la leviĝo de la burĝa klaso markis la procezojn de urba evoluo kaj la procezojn de urbotransformiĝo.

La politiko de Ferdinando adekvatis je la progresoj en la ĉefaj eŭropaj landoj.

Emerĝis la hipotezo krei okcidentan kvartalon – rezidejon burĝ-aristokratan – kaj alian orientan, industrian kaj porlaboristan – kaj startigi la konstruon de ŝose- kaj fervojreto.

En 1839 okazis la kreo de la “Konsilio por urba konstruado”, estis inaŭgurita la unua fervojlinio de Italio: Napolo-Portici, kiu alproksimigis Napolon al Herkulano kaj al la Reĝa Palaco de Portici, tre populara turisma celloko dum la Granda Rondvojaĝo.

En 1840 komencĝis la debato pri la konstruo de la industria distrikto en la oriento, kies grundo estis marĉa kaj malbone taŭgis por la industria evoluo.

La “teknikaj vojaĝoj” fariĝis fundamentaj kiel ĝisdatiga instrumento por lerni pri la urba disvolviĝo en aliaj urboj. En Napolo inter 1840 kaj 1880 estis konstruitaj pluraj urbaj vojaksoj: Aleo Garibaldi, renovigo de la Vojo Toledo, Vojo Duomo kaj Aleo Vittorio Emanuele.

La Aleo Garibaldi estis planita post la konstruo de la fervojo, establante rilaton inter Vojo Foria kaj la Marbordo, trairante la Aragonajn muregojn.

Aleo Vittorio Emanuele estas unu el la plej gravaj itineroj en 1800, elpensita kvazaŭ ia ĉirkaŭvojo en la montetoj. La konstrulaboro de Aleo Maria Teresa, post la Itala Unuiĝo alinomita al Aleo Vittorio Emanuele komenciĝis en 1853 kaj finiĝis en 1873. La kvartalo ĉirkaŭ la Aleo Vittorio Emanuele jam en 1859 rezultis esti aristokrata kaj burĝa

Vojo Duomo estis provo malimpliki la malnovan urboparton kaj permesis rektan aliron al Vojo Marina kaj Vojo Foria. Per milda deklivo eblis solvi la problemon de niveldiferenco inter la tri dekumanoj. Vojo Duomo estas la unua kazo de urba malkonstruo kaj la nura strato ŝanĝanta la planon de la antikva kerno de la urbo.

Vojo Duomo

Vojo Duomo

En 1860 la urba magistarto de Napolo aprobas la laborojn por plilongigo de la Aleo Garibaldi, la kunligon de Aleo Vittorio Emanuele kaj Vojo Toledo kun Vomero-kvartalo.

Estis planita la aranĝo de de la marborda promenejo, izolante la urboparkon kaj establante agrablan promenejon laŭlonge de la marborda areo. Malgraŭ la planado, la laboro iris tre malrapide kaj en kelkaj kazoj neniam kompletigita pro administraj kaj burokrataj malfacilaĵoj, influitaj de la spekulativa sinteno de la entreprenistaj klasoj.

Estis establitaj la “Preskriboj de Arto”, nemalobeeblaj indikoj devigaj por ĉiuj arkitektoj, kio kontribuis formi distingan trajton de la urbaspekto – klasikstila aspekto. Ĉi leĝaro validis ĉirkaŭ 20 jarojn post la Unuiĝo de Italio. Post la Itala Unuiĝo, en Napolo oni spektas la daŭrigon de la laboro komencita aŭ planita dum la antaŭa reĝimo.

Inter 1861 kaj 1871 la higienaj kondiĉoj en la urbo pli kaj pli malboniĝis, ĝis la ĥolerperido en 1884o kaj la posta urbresanigo. La nacia leĝo de 1865 devigis la posedantojn kontribui por plenumi publikajn laborojn; tio estis la unua paŝo por komenci la restrukturad-dinamikon de la urbaj historiaj centroj. En la postaj jaroj sekvos la planoj por “pligrandigo”, “ekspansio”, “plibeligo”.

Per la Itala Unuiĝo komenciĝas la procezo de unuigo de la nacia reto de movebleco, kiu ne povis esti apartigita disde la evoluo de historiaj urbocentroj. En la oriento de Napolo disvolviĝis industria centro, kiu vidis la ĉeeston de fer- ŝtalfabrikoj kaj uzinoj, de ledproduktadaj entreprenoj, de teksaĵ-fabrikantoj krom ceramikejoj.

Ĉi tiu koncentriĝo de produktado kune kun la ĉeesto de la fervoja stacidomo sugestis al la urbregistaro programojn cele al industria kresko de la loko. Samtempe okazis progresema, scienca kaj teknologia evoluo, kiu kondukis al la laŭgrada disvastiĝo de fervojaj trakoj, kaj provoj plani la pludisvolviĝon de la urbo.

El socia vidpunkto oni malkovris definitivan plifirmiĝon de la burĝa kaj entreprenista klaso, kiu determinos la transformon de la grandaj urbaj historiaj centroj. Estos privilegiitaj la konstruo de lokoj por turistoj tranoktejoj kaj servoj, la perfektigo de transportosistemoj, de komercejoj kaj kulturaranĝoj, de amuzejoj, sed ankaŭ la planado de sanflegaj instalaĵoj, de reprezentejoj kaj la tiel nomataj “lokoj de la memoro”.

En suda Italio la teritoria evolu-politikoj, komencitaj dum la Burbona periodo, havis evidentan derivadon el la procezoj entreprenitaj dum la franca jardeko 1806-1815. En 1887 la Napola Komunumo rediskutis la eblecon pri plano por samtempe kaj samritme evoluigi industrion, komercon kaj urboplanadon, samkiel en aliaj italaj urboj.

La komisiono okupiĝanta pri la reguliga planado proponis la kreon de ŝipveturebla kanalo, kiu permesis la transporton de varoj, kaj samtempe solvis la problemon de la areo-resanigo, kun la enfluo maren de la ĉi-lokaj kloak-akvoj. Ĉi akvoj estus enverŝitaj maren je profundo de ĉirkaŭ kvin metroj for de la marsurfaco, permesante la liberan moviĝemon de malpura akvo, ekde ĉiam elemento malsaniga de la loko.

Krom la produktada valoro, estis antaŭviditaj novaj loĝejoj por la laborista klaso.

La reguliga plano por la nova industria distrikto estis aprobita en 1887 kaj enkluzivita, kiel rasaniga laborverko, en la elspezo-buĝeto aprobita per speciala leĝo de 1885.

Annunci
Categorie: Esperanto, Urboplanado | Tag: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Lascia un commento

Navigazione articolo

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione / Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione / Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione / Modifica )

Google+ photo

Stai commentando usando il tuo account Google+. Chiudi sessione / Modifica )

Connessione a %s...

Crea un sito o un blog gratuitamente presso WordPress.com.

%d blogger hanno fatto clic su Mi Piace per questo: